THÚC ĐẨY SINH KẾ TỪ LÂM SẢN NGOÀI GỖ: SỰ GIAO THOA GIỮA BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN

Ngày 7/2, tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM, Viện Công nghệ Tiên Tiến (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức hội thảo quốc gia dành cho cộng đồng và các doanh nghiệp dựa vào lâm sản ngoài gỗ, hướng đến nâng cao vai trò của người dân trong phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.

Sự kiện thu hút hơn 100 đại biểu đến từ các bộ, ngành trung ương, địa phương, tổ chức xã hội, đơn vị hỗ trợ kỹ thuật và các doanh nghiệp cộng đồng (CBNEs), cùng trao đổi về hướng đi sinh kế bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.

Ông Lưu Tiến Đạt, Phó trưởng phòng Khoa học Công nghệ và Hợp tác Quốc tế, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, dự án “Phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ bền vững thông qua cải thiện sinh kế địa phương và liên kết thị trường cho các doanh nghiệp cộng đồng” (gọi là dự án AfoCo) được triển khai trong giai đoạn tháng 11/2021 đến tháng 12/2026, với tổng ngân sách 8,5 triệu USD, trong đó 6,5 triệu USD từ Quỹ Hợp tác ASEAN – Hàn Quốc. Dự án có sự tham gia của bốn quốc gia gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam.

Mục tiêu trọng tâm là xây dựng hệ thống quản lý cháy rừng tổng hợp thông qua việc ứng dụng công nghệ phát hiện sớm, tăng cường trang thiết bị chữa cháy và huy động sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời, phục hồi diện tích rừng bị suy thoái, nâng cao sinh kế địa phương và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong lĩnh vực lâm nghiệp cộng đồng.

Kết quả bước đầu cho thấy 15 doanh nghiệp tiềm năng tại nhiều địa phương đã được hỗ trợ nâng cấp theo hướng cải thiện sinh kế, năng suất và năng lực quản trị. Trong đó, có 12-15 doanh nghiệp tham gia thị trường rõ nét hơn, tăng doanh thu, tiết kiệm chi phí và mở rộng quan hệ đối tác. Đồng thời, hệ thống quản lý tài nguyên và thực hành khai thác lâm sản ngoài gỗ cũng được cải thiện, giúp cộng đồng nâng cao khả năng tiếp cận tài nguyên rừng và phát triển kinh doanh bền vững.

Ông Lưu Tiến Đạt nhấn mạnh, việc duy trì giám sát, đánh giá thường niên và chia sẻ bài học kinh nghiệm là yếu tố quan trọng để nhân rộng mô hình, qua đó góp phần gắn kết mục tiêu bảo vệ rừng với phát triển sinh kế cộng đồng trong dài hạn.

Theo PGS.TS Lưu Hồng Trường, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Tiên Tiến, quá trình triển khai những năm qua ghi nhận sự phối hợp của nhiều viện nghiên cứu, trường đại học, cùng sự tham gia tích cực của sinh viên và các nhóm cộng đồng địa phương. Từ những việc nhỏ như thiết kế logo, xây dựng nhãn hàng đến hoàn thiện sản phẩm, từng bước đi đều tạo thêm động lực cho cộng đồng gắn bó với mô hình sinh kế xanh.

Đại diện Viện Công nghệ Tiên Tiến cho biết, phát triển sinh kế cộng đồng là quá trình dài, đòi hỏi sự đồng hành bền bỉ của nhiều bên liên quan. Sau giai đoạn tổng kết vừa qua, dự án tiếp tục nhận được nguồn tài trợ mới từ Đức và đang bước sang giai đoạn 3, với kỳ vọng mở rộng hỗ trợ, củng cố các mô hình đã thành công và tạo điều kiện cho những nhóm cộng đồng còn non trẻ.

Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm mà còn là diễn đàn đối thoại đa chiều giữa chính quyền, tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Các đại biểu nhấn mạnh rằng: sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên là yếu tố cốt lõi để duy trì sức sống của các mô hình sinh kế sau khi dự án kết thúc.

Tại không gian trưng bày, các sản phẩm đặc trưng như dược liệu, mật ong rừng và thủ công mỹ nghệ đã minh chứng cho tiềm năng kinh tế to lớn từ lâm sản ngoài gỗ. Đây chính là cầu nối thực tế nhất để đưa sản phẩm của cộng đồng vươn xa hơn trên thị trường.

“Khi sinh kế của người dân được bảo đảm, công tác bảo tồn đa dạng sinh học sẽ có nền tảng bền vững hơn.” Bà Trịnh Thị Mỹ Dung, đại diện Ban tổ chức chia sẻ.

Viện Công nghệ Tiên tiến sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật để tối ưu hóa giá trị tài nguyên, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.