Trong khuôn khổ đề tài “Nghiên cứu xây dựng và thử nghiệm áp dụng chương trình giáo dục vì sự phát triển bền vững (Education for Sustainable Development- ESD) của UNESCO tại Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ”, từ ngày 17 đến 22/05/2026, Viện Công nghệ Tiên tiến đã tổ chức thành công chuỗi thử nghiệm chương trình học tập trải nghiệm dành cho học sinh Trường TH Hòa Hiệp, THCS Bình Khánh và THPT Nguyễn Thượng Hiền tại Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ. Đợt thử nghiệm được vận hành bởi Công ty TNHH Wanee VietNam, một doanh nghiệp với tầm nhìn trở thành đơn vị tiên phong kiến tạo trải nghiệm và giải pháp du lịch bảo tồn bền vững.
Đặc biệt, hoạt động được tổ chức trong dịp chào mừng Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học 22/5, hưởng ứng chủ đề năm 2026 “Hành động địa phương tạo tác động toàn cầu”. Thông qua các trải nghiệm thực địa tại Cần Giờ, chương trình góp phần cụ thể hóa thông điệp này bằng những hành động giáo dục gần gũi tại địa phương: giúp học sinh quan sát, tìm hiểu, yêu quý và có trách nhiệm hơn với hệ sinh thái rừng ngập mặn, đa dạng sinh học và sinh kế cộng đồng ven biển.
Chương trình thu hút sự tham gia của hơn 160 học sinh cùng gần 40 giáo viên đến từ ba cấp học: Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông. Đây là đợt thử nghiệm thực tế nhằm đánh giá tính phù hợp, khả năng triển khai và hiệu quả của mô hình giáo dục trải nghiệm gắn với phát triển bền vững trong môi trường học đường tại TP.HCM.
Chương trình có sự tham gia của đại diện nhiều cơ quan, đơn vị liên quan trên địa bàn TP.HCM như Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Ban Quản lý Rừng phòng hộ – đặc dụng, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG.HCM, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM và Chi hội Giáo dục Sinh thái – Môi trường (trực thuộc Hội Sinh học – Công nghệ Sinh học TP.HCM). Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cơ sở giáo dục là nền tảng quan trọng để xây dựng các chương trình giáo dục trải nghiệm theo hướng bài bản, có chiều sâu, phù hợp với thực tiễn đổi mới giáo dục hiện nay và gắn với phát triển bền vững cho học sinh thành phố theo các tiêu chí vì sự phát triển bền vững của UNESCO.
Học sinh trường THPT Nguyễn Thượng Hiền tham gia trải nghiệm chương trình ESD
Phát biểu tại chương trình, TS. Lê Bửu Thạch, Chủ nhiệm đề tài, cho biết mục tiêu của đề tài là xây dựng một chương trình học tập trải nghiệm tại Cần Giờ theo hướng hệ thống, đồng bộ và phù hợp với nhu cầu thực tiễn của ngành giáo dục TP.HCM dựa trên định hướng ESD. Theo đó, các nội dung giáo dục không chỉ dừng lại ở lý thuyết trong lớp học mà được thiết kế thành các hoạt động thực địa, giúp học sinh trực tiếp quan sát, khám phá và hình thành ý thức bảo vệ môi trường thông qua trải nghiệm thực tế.
Trong hành trình trải nghiệm, học sinh được tham gia các hoạt động tại nhiều điểm đến tiêu biểu của Cần Giờ như Khu Du lịch Sinh thái Vàm Sát, Khu Du lịch Sinh thái Dần Xây, Vườn xoài và khu vực ruộng muối địa phương. Tại đây, các em được tiếp cận hệ sinh thái rừng ngập mặn bằng nhiều hình thức sinh động như trò chơi vận động, hoạt động nhóm, khảo sát thực địa và tương tác trực tiếp với thiên nhiên.
Không chỉ vậy, học sinh được tìm hiểu cấu trúc hệ sinh thái rừng ngập mặn, nhận biết các loài thực vật đặc trưng như Đước, Mắm, Bần; quan sát các dạng rễ thích nghi với môi trường ngập mặn; khám phá đời sống của các loài thực vật đặc trưng của RNM hay các loài chim tại Sân chim Vàm Sát. Các em còn được trải nghiệm di chuyển trên nền rừng ngập mặn, quan sát thủy triều, tìm hiểu vai trò của rừng trong bảo vệ bờ biển, giảm tác động của biến đổi khí hậu và hấp thụ carbon.
Học sinh trường TH Hoà Hiệp trong hoạt động “Lắng nghe âm thanh của rừng” tại Khu DLST Dần Xây
Học sinh trường THCS Bình Khánh tìm hiểu tập tính các loài chim tại Sân chim Vàm Sát
Bên cạnh các nội dung về thiên nhiên, chương trình còn lồng ghép trải nghiệm văn hóa và sinh kế địa phương. Tại khu vực ruộng muối, học sinh tìm hiểu quy trình làm muối truyền thống, đời sống lao động của người dân vùng ven biển cũng như những tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất. Ở vườn xoài Long Hòa, các em được tiếp cận mô hình canh tác nông nghiệp địa phương, qua đó hiểu hơn mối quan hệ giữa con người với tài nguyên thiên nhiên trong phát triển kinh tế bền vững.
Tìm hiểu quy trình làm muối của người dân địa phương và tác động của biến đổi khí hậu đối với sinh kế địa phương
Hoạt động xây dựng thương hiệu Xoài Cần Giờ, “trái ngọt trên vùng đất mặn”.
Điểm nhấn của chương trình là cách tiếp cận giáo dục thông qua trải nghiệm và cảm nhận thực tế. Thay vì tiếp nhận kiến thức một chiều, học sinh được trực tiếp chạm vào lớp bùn mặn, lắng nghe âm thanh của rừng, quan sát sự vận động của hệ sinh thái và tham gia các thử thách mang tính tương tác cao như hóa thân thành đặc công Rừng Sác. Thông qua đó, các bài học về đa dạng sinh học, bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững trở nên gần gũi, trực quan và dễ tiếp nhận hơn đối với học sinh ở nhiều cấp học.
Học sinh trường THPT Nguyễn Thượng Hiền với thử thách vượt qua rạch sâu trong điều kiện triều cường – trong hoạt động hóa thân thành Đặc công Rừng Sác
Theo TS. Nguyễn Đức Danh – Khoa Khoa học Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM: “Mô hình học tập trải nghiệm ESD tại Khu Dự trữ Sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ không chỉ góp phần đổi mới phương pháp dạy học mà còn giúp học sinh phát triển nhiều kỹ năng quan trọng như quan sát, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và nâng cao nhận thức về trách nhiệm công dân đối với môi trường sống”.
Đặc biệt, việc triển khai chương trình tại Cần Giờ – Khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận – mang ý nghĩa quan trọng trong giáo dục thế hệ trẻ về bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững. Từ những trải nghiệm thực tế, chương trình góp phần khơi dậy tình yêu thiên nhiên, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và lan tỏa thông điệp sống hài hòa với hệ sinh thái trong cộng đồng học sinh thành phố.
Học sinh trường THPT Nguyễn Thượng Hiền trình bày kết quả làm việc nhóm
 |
 |
Sản phẩm thủ công từ vật liệu rụng trong RNM và tranh vẽ của học sinh trường TH Hoà Hiệp
Ban giám khảo đang lắng nghe phần trình bày của các nhóm
Đáng chú ý, sau đợt thử nghiệm, các trường tham gia đều bày tỏ mong muốn tiếp tục được các đơn vị chuyên môn đồng hành triển khai chương trình trong các năm học tiếp theo. Đồng thời, các trường cũng đề xuất mở rộng mô hình học tập trải nghiệm sang nhiều không gian sinh thái và văn hóa khác trên địa bàn TP.HCM nhằm đa dạng hóa nội dung giáo dục, tăng cường kết nối giữa học sinh với môi trường tự nhiên và thực tiễn địa phương.
Theo định hướng sau giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm, Chi hội Giáo dục Sinh thái – Môi trường sẽ giữ vai trò kết nối và phối hợp triển khai chương trình trong thực tế. Chi hội được kỳ vọng trở thành đầu mối hỗ trợ chuyên môn cho các trường học, tổ chức tập huấn cho giáo viên cũng hướng dẫn viên, xây dựng mạng lưới đối tác tại các điểm học tập trải nghiệm và đồng hành cùng nhà trường và doanh nghiệp trong quá trình vận hành chương trình giáo dục vì sự phát triển bền vững (ESD). Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm đưa giáo dục môi trường trở thành hoạt động thường xuyên, có chiều sâu và gắn chặt với thực tiễn đời sống đô thị hiện đại.
Với cách tiếp cận liên ngành, gắn kết giữa khoa học, giáo dục và thực tiễn địa phương, chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng để xây dựng các mô hình giáo dục trải nghiệm bền vững, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay của TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung. Đợt thử nghiệm tại Cần Giờ cũng cho thấy, từ những hoạt động học tập cụ thể ở địa phương, học sinh có thể hình thành nhận thức, thái độ và hành động tích cực đối với bảo tồn đa dạng sinh học – đúng với tinh thần của Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học 2026: hành động từ địa phương để tạo nên tác động rộng lớn hơn cho thiên nhiên và cộng đồng.
Tin và bài: Trần Quang Điển/Lê Bửu Thạch